Vrije tijd

U bent hier: Home - Vrije tijd

Vrije tijd

Omdat een dominee ‘alleen maar vrije tijd’ heeft, kan ‘ie veel boeken lezen. Bijvoorbeeld “Alleen maar vrije tijd – een dominee over zijn vak” van Nico ter Linden. Van wat hij schrijft maak ik dankbaar gebruik in dit stukje. Ik kreeg het boek te lezen van iemand met wie ik vaak praat over ‘dominee, kerk, geloof en passie’. Het boek van ter Linden gaat precies hier over - als ik het kon, had ik het zelf zo kunnen schrijven. Een feest van herkenning dus. Een voorbeeld?

Vakantie en een reisgebed
Oke, één dat past bij de tijd van het jaar, de zomer, tijd van vakantie en reizen. Ter Linden haalt uitgebreid een briefwisseling aan tussen pater de Greeve en Gerard Reve (zie p. 56-57). Dat gaat over ‘bidden’, meer precies: het reisgebed. In de Rooms-katholieke traditie noemen we dit het itinerarium. Een formuliergebed voor reizigers. We kennen dat waarschijnlijk niet letterlijk, maar het is goed denkbaar, dat ook wij –of althans: sommigen onder ons– bidden om een voorspoedige reis en behouden terugkeer. Dat is ook de strekking van het itinerarium.

Het reisgebed van pater de Greeve
De in de jaren ’60 beroemde pater de Greeve publiceerde eens uit het itinerarium:
“Verleen ons, Heer, een voorspoedige reis en kalm weder (…) Wij smeken u, Heer, verhoor onze gebeden en maak de weg van uw dienaren veilig en voorspoedig, opdat wij bij alle wisselvalligheden van dit leven, altijd door uw hulp beschermd worden”. (p.56) Dit gebed viel helemaal verkeerd bij volksschrijver en geloofsgenoot Gerard Reve. Hij reageerde met de hem zo typerende stijl, die schitterend blootlegt, wat een gebed wel en niet is.

Reactie van Gerard Reve
“Waarde vader, ik ben nog nooit een gebed tegengekomen dat mij niet, vanwege zijn hebberige toon, met weerzin vervulde. Die weerzin geldt ook uw reisgebed (…) Wie op reis gaat, bestede zijn tijd liever aan bijvoorbeeld het laten controleren van remmen en richtingaanwijzers, dan aan dit infantiel gedoe. Ik zou eigenlijk wel eens een gebed onder ogen willen krijgen dat God zoekt in plaats van Hem, om van alles en nog wat, aan Zijn kop te zeuren. Uw gebed heeft, volgens mij, met geloof niets te maken, want waarachtig geloof is belangeloos en vraagt niets, en smeekt zeker geen onheil af over anderen: want het kan niet overal tegelijk mooi weer zijn, en we weten evenzeer dat elke dag, onherroepelijk, een aantal ongelukken gaat brengen. Welnu: als men voor zichzelf goed weer of een veilige tocht afsmeekt, verzoekt men God dus de naaste met tent en al te laten wegregenen, respectievelijk zich te pletter te laten rijden, want iets in de trant van ‘indien het uw wil is dat iemand op de weg omkomt, laat mij dat dan zijn’ kom ik in uw gebed niet tegen. (…) (p.56-57)

Reisgebed van Gerard Reve
Gerard Reve zegt het schoon en hij laat het niet bij kritiek alleen – hij geeft ons een prachtig alternatief reisgebed mee.

“Een reisgebed, dat God en mens althans waardig genoemd zou kunnen worden, zou ongeveer als volgt moeten luiden:

O God,
Ik sta op het punt op reis te gaan.
Ik weet niet, of het misschien mijn laatste reis is.
Ik wil U liefhebben.
Ik hoop, dat ik onderweg niemand enig ongeluk of ander kwaad zal berokkenen.
Ik wil proberen niet, of veel minder, te drinken.
Ik sta voor U.
Ik weet, dat ik, of ik veilig zal aankomen,
dan wel onderweg verwonding, ziekte of dood zal vinden,
U altijd toebehoor.
Want in leven en sterven zijt Gij in mij en ben ik in U.
Ik ga nu weg.
Vaarwel, o God.
”(p.57)

Amen!

Wessel Westerveld

PKN Nederland