De zoektocht van de mens, het christendom en Meester Eckhart

U bent hier: Home - De zoektocht van de mens, het christendom en Meester Eckhart

De zoektocht van de mens, het christendom en Meester Eckhart

Sinds oerbegin is de mens op zoek naar het wezenlijke in het leven. Hij stelt vragen zoals: ‘Wat is onze plaats in de kosmos?’, ‘waarom leven wij?’, ‘waar komen wij vandaan?’ en ‘wat is het doel van onze levensweg?’ De spirituele traditie van het christendom herbergt een onmetelijke rijkdom aan wijsheid en levenskunst. Deze levert echter geen kant en klare antwoorden op de universele vragen van de mensheid.
Spiritualiteit is een proces van groeien in inzicht waarbij inspiratie en voortdurende oefening noodzakelijk zijn. Als men op zoek is naar de waarheid van het leven en men gaat daarin de weg van de spiritualiteit, dan moet men constateren dat antwoorden alleen te vinden zijn door middel van een zoektocht. ‘Wie is de mens op de achtergrond van het universele geheel?’ en ‘wat is de zin van het leven? Het “zijn” en ons eigen leven? Hierop is dus geen kant en klaar antwoord te geven.
Alleen in een proces van verinnerlijking, alleen in een proces van zoeken, alleen in geduld en met aandacht kunnen wij de weg naar de waarheid van het leven op het spoor komen. Hierin zijn de wijsheden uit de spirituele tradities van de godsdiensten tijdloos. Wijsheid echter heeft niets met verstandelijke kennis te maken. En daarom is wijsheid niet onderhevig aan de veranderingen van de tijd. Geestelijke wijsheden zijn als het ware principes die als gereedschap kunnen fungeren om het eigen leven te onderzoeken.

“Om die reden is enkel hij een gerechte mens, die … gericht staat op het eeuwige woord en daarin gevormd is en omgevormd in de gerechtigheid. Zo’n mens ontvangt daar waar de zoon ontvangt en hij is de zoon zelf…..Wilt gij God kennen, dan moet gij niet alleen gelijk zijn aan de zoon, maar gij moet de zoon zelf zijn.”

Aldus deze uitspraak van Meester Eckhart, een van de grootste christelijke mystieke denkers in de westerse geschiedenis.

God is voor Eckhart geen concrete gestalte, maar de hoogste alomvattende waarde ofwel een principe, dat fundamenteel in het bestaan zelf is neergelegd. God is de hoogste, zuivere kwaliteit van “zijn”. In wezen en van oorsprong is de mens één met God, één met het universum en deze staat van “zijn”. Daarbij is het voor de mens zaak om die kwaliteit in het concrete leven te integreren en van kracht te laten zijn. Steunend op de theologie van de Griekse Vaders, laat Eckhart zien dat een mens deze oorspronkelijke godsverwantschap in zichzelf kan benaderen. Daarin wordt de schepping of de mens ten diepste verbonden met wie God zelf is. De oorspronkelijke eenheid van elk mens met zijn Goddelijke bron is een dynamisch gebeuren waarin de mens voortdurend door verinnerlijking tot het bewustzijn komt dat hij in wezen Gods beeld is.
Jezus Christus heeft hier de taak om als Goddelijke pedagoog de mens aan te sporen om alles wat innerlijk verstard en onvruchtbaar is weer tot leven te brengen. Eckhart nodigt ons uit om op reis te gaan naar ons bestaanscentrum. Ieder mens draagt God in zijn of haar ziel en kan tot bewustzijn komen om daarbij weer thuis te komen bij zichzelf en bij God. God is niet de concrete andere maar de diepste bestaansgrond in jezelf, en hiermee overstijgt Eckhart alle godsdienstvormen en culturele godsdienstige denkbeelden. Wie op reis gaat met Eckhart en wie met hem de weg naar het innerlijk gaat, die ziet niet alleen de kleine stukjes van de werkelijkheid, maar de verbondenheid met alles. En wie leeft in liefde is als vanzelf in staat om de ander lief te hebben als zichzelf.
Op deze achtergrond gezien is Christus meer een spiegel voor onszelf om de weg naar ons eigen bestaansgrond te vinden. Eckhart verplaatst dus de traditionele aandacht van de godsdienstige vorm naar de inhoud en het individu. Alle uitwassen van de godsdiensten worden hiermee ontkracht. Zo wordt de mensheid tot verinnerlijking, vrede met zichzelf en anderen en met het levensproces geleid. Ga op weg en ga de weg naar binnen, tracht je te zuiveren van je ego, en probeer jouw hogere zelf, jouw ziel, steeds meer te doen ontkiemen.
 

Hartelijke groeten,
Stephan Kurtzahn

PKN Nederland