28 februari 2012 - Het Schandaal Jezus - door ds. Marco Visser

U bent hier: Home - 28 februari 2012 - Het Schandaal Jezus - door ds. Marco Visser

Wie al wat langer in de kerk meeloopt, weet: het is weer veertigdagentijd. En dan is er weer de Stille Week. We bereiden ons weer voor op Goede Vrijdag en Pasen. Zoals elk jaar weer, ook dit jaar weer. Je raakt gewend aan de dingen. Maar nu kan het gebeuren (het gebeurt!) dat je ineens geraakt wordt door het verhaal. Dat je ineens getroffen wordt door waar het nu eigenlijk om gaat in deze tijd van het kerkelijk jaar. Dat Jezus de Heer is. En dat die Heer een – gekruisigde is.

Dat is vreemd. En dat blijft ook vreemd, als het goed is. De kerk heeft in haar traditie wel eens de indruk gewekt dat het gesneden koek is. ‘Zo is het nu eenmaal, zo is ons geloof.’ Daar tegenin zegt de apostel Paulus: ‘Wij verkondigen een gekruisigde Messias. Voor Joden een aanstoot en voor heidenen een dwaasheid’ (1 Korintiërs 1). Die Joden, dat zijn wij. En die heidenen, dat zijn wij. Want voor óns is dit bericht een aanstoot en een dwaasheid. Je kunt er eigenlijk nooit aan wennen, je kunt dit niet zomaar in je broekzak steken: dat de kern van alles een gekruisigde, een vermoorde Messias is.
Hoe krijg je dat ooit uitgelegd? Hoe krijg je dat ooit aan de man gebracht? Niet dus! In een wereld die zoekt naar winnaars (The Winner Is!), is het onmogelijk om uit te leggen dat wij heel onze hoop stellen op een verliezer. In een samenleving die eindeloos op zoek is naar wat mooi is en wat glanst, is het volstrekt wereldvreemd om aan te komen met de bespotte en geslagen figuur die Jezus is.

Dat gevoel van vreemdheid heb ik nooit sterker gehad als toen ik voor het schilderij La Crucifixion van Pablo Picasso stond. Het is maar een klein werk, zeker vergeleken bij de andere, deels reusachtige, werken die in het Picasso-museum in Parijs hangen. Het heeft voor Picasso zelf kennelijk iets betekend, want hij heeft het, nadat hij het in 1930 schilderde, zijn leven lang bij zich gehouden. En dat terwijl hij meerdere malen nadrukkelijk gezegd heeft dat hij eigenlijk niets met het christendom had. Deze verbeelding van de kruisiging is uniek binnen Picasso’s oeuvre.
La Crucifixion, het schilderij is op internet gemakkelijk vinden. Als je het voor je ziet, springen rood, oranje en geel je tegemoet. Het kruis in het midden is daarentegen opvallend zwart-wit. De gekruisigde zelf is op de een of andere manier verweven met een gestalte die haar mond wijd openspert. Schreeuwt ze het uit van vertwijfeling of is het agressie? Een kleine figuur op een soort Jakobsladder slaat de rechterhand van Jezus aan het kruis. Daaronder liggen twee mensen op de grond: de twee medegekruisigde misdadigers misschien. Hun t-kruizen zijn links en rechts in beeld heel klein te zien. Maar wat betekenen de talloze benen en voeten, die er te zien zijn? En is dat de steen van het graf al, die daar linksboven in de lucht zweeft alsof hij niets weegt?
Als je ernaar kijkt, vallen eerst de dingen op die je herkent. Zo gaat dat: je ziet motieven die je iets zeggen. Maar op het tweede gezicht – wordt alles vreemd. En plotseling valt op hoe onmogelijk alles is. Alles is buiten proportie, niets klopt! En zo herinnert Picasso’s Crucifixion mij eraan dat Jezus’ kruisiging ook voor mij vreemd is. Ik kijk ernaar en begrijp er niets van. En er schiet me een andere Bijbeltekst te binnen: ‘Midden onder u staat hij die gij niet kent’ (Johannes 1:26).

Jezus is Heer! Zo belijdt de kerk. En als ze dan het verhaal vertelt dat daarbij hoort, dan doet ze dat natuurlijk vol blijdschap. Dan gaat het over de mens, die solidair is met allen die lijden. Dan gaat het over hem die rechtvaardig is tot het uiterste. En dan gaat het over de opwekking van juist die mens, over zijn leven dat sterker is dan zijn dood. Dat verhaal vertelt de kerk natuurlijk vol vuur en verwondering. Maar tegelijkertijd, als het goed is, toch niet zonder schroom. Niet zonder verlegenheid, niet zonder vraagtekens in het gezicht. Omdat we het niet vatten, het niet begrijpen. Het is te vreemd, te vreemd.


ds. Marco Visser

PKN Nederland